تبلیغات
خانه موسیقی - موسیقیدانی از جنس عشق و امید
موسیقیدانی از جنس عشق و امید | استاد محمد رضا لطفی ,

موسیقیدانی از جنس عشق  و امید

 

پیش از این مروری گذرا بر کارنامه هنری هنرمندانی چون مجید انتظامی، حسین علیزاده، پرویز مشکاتیان، شهرام ناظری و علی اکبر شکارچی داشتم. اینک در ادامه آن نوشته ها، به چهره نام آشنای موسیقی معاصر محمد رضا لطفی می پردازم. وی به همراه گروه های سه گانه شیدا روزهای 26، 27 و 28 اردیبشهت ماه 87 در تالار بزرگ کشور کنسرت دارد که این نخستین کنسرت گروه نوازی او پس از ربع قرن در داخل کشور به حساب می آید.

 

 

آموزش

حضور محمد رضا لطفی در مراکز آموزش دولتی نظیر هنرستان موسیقی و دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران، سبب آشنایی وی با خط نت موسیقی گردید و همچنین تئوری موسیقی و شیوه آموزش در سیستم موسیقی غربی را فراگرفت. او در عین حال ارتباط گسترده ای با اساتید قدیم موسیقی ایرانی داشت و با راه اندازی مرکز حفظ و اشاعه رادیو و تلویزیون آن زمان،  موفق شد تجربه جدیدی از آموزش موسیقی ایرانی را کسب کند. تجربه ای که کنون بر آن پافشاری می کند و چه در آموزش و چه تمرین گروهی، اجازه نمی دهد، کاغذ نت به میان بیاید. این پافشاری از جهتی قابل درک است که وی می گوید "الان قدرت تکنیکی نوازندگان جوان در مقایسه با نسل ما خیلی بالا رفته ولی موزیکالیته را از دست داده اند و قادر نیستند، شنونده را سیراب کنند." روی آوری لطفی به سیستم آموزش مکتب خانه ای در واقع واکنشی به آموزش سبک نوین است که باعث می شود، نوازنده به یک ماشین دقیق تبدیل شود و در هنر بداهه نوازی که مهم ترین رکن موسیقی شرقی است، کم بیاورد. در مکتب خانه میرزا عبدالله به مدیریت محمد رضا لطفی، شاگردان همانند قدیم بر روی زمین می نشینند و رو در روی استاد به فراگیری بدون واسطه می پردازند.

 

 محمد رضا لطفی

 

نوازندگی

داشتن شیوه خاص نوازندگی منحصر به برخی نوازندگان خلاق است و دیگران معمولاً متناسب با سلیقه خود دنباله رو شیوه های مسلط اند. از این منظر لطفی صاحب شیوه ای اختصاصی هم در تار و هم در سه تار است. قدرت و صلابت برخی مضراب های علی اکبر خان شهنازی در تارنوازی اش پیداست. گر چه رد پای تار لطف الله مجد نیز در تکنوازی هایش به گوش می رسد. همچنین در سه تار نوازی اش دنباله روی شیوه استاد صباست و در عین حال از تک سیم نوازی های عبادی هم غافل نیست. اما مهم ترین ویژگی سه تار نوازی اش، تأثیر پذیری وی از موسیقی های بومی از جمله تنبور و دوتار است. تنبوری نواختن سه تار، تا پیش از لطفی یا نبود و یا اگر بود، لطفی نداشت. اما او با استفاده به جا از همه سیم های سه تار، به قابلیت جدیدی از این ساز دست یافت که گاه می تواند فقط با همراهی یک دف یا تنبک، جای یک گروه پر حجم را پر کند.

ساز لطفی به شدت آواز گونه است. چنانکه شنونده می تواند روی ملودی های آن، شعری زمزمه کند. از این نظر می توان او را به سخنوری تشبیه کرد که تمام قواعد ادبی را در گفتارش لحاظ می کند و در عین حال از به کار بردن الفاظ گنگ و نامفهوم می پرهیزد. همچنین تکیه های فراوان بر گرفته از تحریرهای آوازی برخی جملات، نوازندگی وی را به آواز نزدیک کرده است. این ویژگی را در تفکر لطفی چنین می توان حستجو کرد که وی اصولاً موسیقیدانی ملودی محور است و عقیده دارد با ملودی جذاب بهتر می توان با مخاطب ایرانی ارتباط برقرار کرد. او وقتی یکی از گوشه های موسیقی دستگاهی را می نوازد، سعی می کند بیشترین ملودی های ممکن را از آن گوشه استخراج کند و به همین دلیل در تکنوازی هایش، گردش های پاساژگونه و جست و خیز های بیگانه با موسیقی ایرانی را نمی شنویم.

 

بداهه پردازی

به دلیل مصرف بی رویه واژه بداهه در غالب حرکت های هنری، ارائه تعریفی درست و دقیق از آن خیلی مشکل می نماید. هر نوازنده و یا خواننده متوسطی هر جا کم آورده، به این واژه متوسل شده تا احتمالاً کاستی ها را توجیه کند. یعنی اگر یک اجرای زنده پر از غلط بود، با گفتن اینکه بداهه است، ظاهراً مشکل برطرف می شود. اما تجربه شنیداری چند دهه اخیر از بداهه پردازی چیز دیگری می نماید. افرادی چون جلیل شهناز، حسن کسایی، پرویز یاحقی و محمد موسوی وقتی دست به ساز می بردند، به واقع اتفاقی می افتاد که برای خودشان هم تازگی داشت. در نتیجه چند شب کنسرت پی در پی جلیل شهناز هر یک به گونه ای متفاوت از آب در می آمد. البته قدرت بداهه پردازی همانند شاعری و آهنگسازی نسبی است و همه در یک سطح نمی توانند باشند. در این میان نام محمد رضا لطفی به راحتی در شمار انگشت شمار بداهه پردازان قرن حاضر موسیقی ایرانی جای می گیرد. قدرت ملودی سازی او در غالب کنسرت هایش پیداست. فردی که شخصیتی مستقل به عنوان یک آهنگساز دارد، در عین حال می تواند بدون پیش زمینه قبلی با توجه به حال و هوای پیرامونش بنوازند و یا همراه آن بخواند. در این خصوص نمی توان تنها به دانش و تجربه استناد کرد که بداهه پردازی موهبتی الهی همچون شاعری است و هر را بدین مرتبه نشاید که جلوه گری کند.

 

آهنگسازی

لطفی با کشف قریحه آهنگسازی خود و همچنین آشنایی با چارچوب آهنگسازی ایرانی و تا حدی غربی، از حدود سال 1350 به آفرینش آهنگ های متعددی در قالب پیش درآمد، تصنیف، چهار مضراب، رنگ و انواع ضربی کرد و در این راه تنها به الگوهای از پیش کشف شده اکتفا نکرد. اقامت وی در استان کردستان به ضرورت های خانوادگی و غیره، باعث شد الگوی های ریتمی کردی در آثارش جلوه کند. تصنیف "ای برادر" با صدای شهرام ناظری در دستگاه چهارگاه نمونه روشنی از آن تأثیر پذیری است. از این مهم تر، برخورد وی با شعر فارسی بود که در مقایسه با پیشنیان بسیار متفاوت می نمود. نوع سوار کردن کلام بر آهنگ و همچنین پدیده شفاف خوانی به موسیقی با کلام لطفی این امکان را داد تا صرفاً عنصر گوشنوازی برای آدم های سال 57 به بعد نباشد. او و دیگر همراهانش از جمله شاعر گرانمایه ه.ا.سایه بر این بودند که پیامی از این مسیر به گوش هموطنان شان برسد. استفاده متفاوت لطفی از گروه کر  جلوه دیگری به آثارش داد و رنگ آمیزی جدیدی در موسیقی ایرانی ایجاد کرد. چیزی که در اوایل انقلاب باعث شکل گیری سرود خوانی به شیوه تک صدایی گردید.

 

ای برادر از ساخته های لطفی با صدای شهرام ناظری را بشنوید

 

 

نگاه به موسیقی بومی

لطفی یک موسیقیدان بومی نیست و هیچ یک از سازهای نواحی ایران را نمی نوازد. اما به طرز آشکار و البته حساب شده ای از این نوع موسیقی در آثارش استفاده کرده است. شاید ریشه این توجه به همکاری کوتاه مدت اش با خانم فوزیه مجد بر گردد که در یک چارچوب مشخص قرار بود موسیقی بومی مناطق مختلفی از جمله خراسان را گردآوری کنند. علاوه بر این لطفی دوستان و فامیل هایی از مناطق لر و کرد نشین داشت که هر کدام می توانستند دریچه ای از موسیقی بومی منطقه خود به روی او بگشایند. زادگاه اش گرگان نیز شهری تقریباً چند فرهنگی است و به جز فارس زبانان گرگان، مازندرانی و ترکمن نیز در این شهر اقامت دارند. شاهد تأثیر پذیری لطفی از موسیقی های بومی ایران را در چند اثر شاخص اش می توان یافت. تصنیف مشهور "ایران سرای امید" با صدای شجریان، با الگویی بر گرفته از موسیقی لرستان شکل گرفته است. تصنیف "شهیدان خدایی" با صدای شهرام ناظری هم از ریتم پنج ضربی خراسان بهره می برد.

 

محمد رضا لطفی

 

پژوهش و نگارش

نخستین موسیقیدانی که در قرن حاضر ضمن آشنایی کامل با نوازندگی یک ساز ایرانی، به طرح مبانی نظری این موسیقی پرداخت، کلنل علینقی وزیری بود. تا پیش از وی تقریباً همه موسیقیدانان این دیار مجریان صرف بودند و در بهترین حالت، فردی همچون درویش خان پیدا می شد که علاوه بر قطعات ردیف موسیقی، آهنگ هایی نیز می ساخت. پس از وزیری، روح الله خالقی، مرتضی حنانه، مجید کیانی و داریوش طلایی از جمله افرادی بودند که علم و عمل موسیقی را همزمان پیگیری می کردند. لطفی گر چه اثر مکتوب جامعی در خصوص موسیقی ایرانی تا کنون منتشر نکرده است، ولی مجموعه مقالات وی در کتاب سال شیدا و همچنین جزوه کوچکش به نام "شور مادر دستگاه ها" حکایت از دانش عمیق وی در موسیقی ایرانی و چند و  چون آن دارد. آشنایی با گوشه هایی از فرهنگ جهان غرب در طول اقامت بیست و چند ساله اش در دیار فرنگ، باعث شد تا وی نگاهی درونی و در عین حال متفاوت با همکاران سنتی اش به موسیقی ایرانی داشته باشد. طرح مباحث ریتم های ادواری و ضرورت احیاء آنها بر اساس نوشته های عبدالقادر مراغی یک نمونه از این رویکردهاست. لطفی در مقاله ای به صراحت نت نویسی و نت خوانی ایرانی ها را یک اشتباه مصطلح عنوان می کند و می گوید ما نت ها را به اشتباه می نویسیم ولی درست اجرا می کنیم!

 

همراهی با مردم

هنرمندان تافته جدابافته، همواره بر طبل هنر برای هنر می کوبند و تأثیر پذیری از شرایط پیرامونی را خوش نمی دارند. اما هنرمندانی که خود را از مردم می دانند، همیشه با آنهایند و بی آنکه سطح هنر خویش را پایین بیاورند، سعی می کنند، در غم و شادی مردم شان شریک باشند. از این نظر می توان به جمعی از هنرمندان موسیقی و دیگر حوزه های هنری چند دهه اخیر، نمره بیست داد که زیبایی دیدند و زیبایی آفریدند. محمد رضا لطفی در کنار شاعر موسیقی شناس و گرانمایه ه.ا.سایه، این شانس و موقعیت سنی و هنری را داشت که ی یک جریان قدرتمند موسیقی حماسی را با رویکرد ملی و میهنی بر عهده بگیرد. نتیجه آن تلاش ها نیز هم در زمان خودش و هم در دوره های بعدی بسیار کارگر و راهگشا بود. یکپارچگی ارضی کشور بی گمان مرهون تلاش های نظامی و سیاسی افرادی بود که صدای "ای برادر ای برادر" شهرام ناظری مدام از طریق رادیو در گوش شان طنین انداز می شد. این تصنیف مهیج و برانگیزاننده، تنها یکی از کارهای زیبای محمد رضا لطفی است که با وجود گذشت سه دهه از ساخت آن، هنوز هم می تواند سرمشق تصنیف سازی ایرانی باشد. سرودها و تصنیف‌های پرشور و هیجان دوران انقلاب، ‌علاوه بر ایفای نقش مؤثر خود در فروپاشی رژیم سابق،‌ دفع حركت‌های تجزیه‌طلبانه و تثبیت انقلاب و همچنین بسیج سربازان در مقابل متجاوزین عراقی؛ كاركرد مهم و انكار ناشدنی دیگری هم داشتند و آن آشتی نسبی مذهب با مقوله‌ی موسیقی در حالت عام بود. گر چه محدودیت‌های پس از سال 1361 (1982 میلادی) بساط هر نوع موسیقی را برچید، ولی شرایط نسبتاً مساعد سال 64 به بعد نیز مدیون همان كارهای چاووشیان به سرپرستی و سکانداری محمد رضا لطفی است. در واقع بدون این، امكان توجیه و تفهیم كلیت موسیقی برای بخشی از حاكمیت میسر نبود. چه بسا همین مختصر میدانی که اینک برای فعالیت جوانان در شاخه های مختلف موسیقی اعم از پاپ و راک و تلفیقی و سنتی و غیره وجود دارد، ممکن بود در نگاه تند انقلابیون آن زمان هیچ گاه مجال بروز نیابند.

 

 محمد رضا لطفی

 

 

شهیدان خدایی از ساخته های لطفی با صدای ناظری را بشنوید

 

 

 

عاشق و امیدوار

بازگشت و اقامت دائمی لطفی پس از بیست و اندی سال به میهن، بازتاب های متفاوتی در پی داشت و به خصوص در قبل و بعد نخستین کنسرت تکنوازی اش خیلی مورد بحث و انتقاد همکاران و علاقه مندان و دیگر حاضران عرصه های هنری قرار گرفت. پیش داوری های زیادی انجام شد و لطفی امروز را با چماق لطفی دیروز منکوب کردند. انتظارات بیهوده، از لطفی امروز بالا گرفت. گویا همه فراموش کرده بودند که او نیز همانند هر انسان دیگری نمی تواند با انرژی 25 سال پیش خود، عرض اندام کند. اما لطفی با عشق و امید به میهن بازگشته بود. گر چه اجرای تکنوازی اش حداقل در بخش سه تار چیزی از گذشته کم نداشت و پنجه سحرآمیز دیروزش را تداعی می کرد.* ولی پر واضح بود که او نمی توانست و نمی باید همانند دیروز خودش باشد.

 

سه تار نوازی لطفی در کنسرت نیاوران را بشنوید 

 

 

از سویی دیگر بهای بلیت های کنسرت وی که در مقایسه با کنسرت هم طرازانش کمی بالاتر بود، شائبه تجاری بودن اجرایش را دامن زد. ولی رویدادهای بعدی و مشخصاً اعلام برگزاری کنسرت گروه های سه گانه شیدا در داخل و خارج از کشور نشان داد، لطفی با امید واهی به میهن باز نگشته است و انگیزه های بسیار قوی برای پیشبرد آرمان های فرهنگی اش دارد. آرمان هایی که حاضر از است از نام و اعتبار خویش مایه بگذارد و منتظر بذل توجه دولت نباشد. کارنامه فرهنگی لطفی هم نشان می دهد وی فردی عاشق است و در عین حال امیدوار که هیچ گاه تسلیم ناملایمات نمی شود. به میهن اش، به مردمانش، به هنرمندانش و به موسیقی اش عشق می ورزد و برای این کار دست یاری به سوی همکاران دیروزش دراز می کند. در نهایت به این نتیجه می رسد که به اتفاق 42 نوازنده ـ عموماً جوان ـ به روی صحنه برود. جوانان هنرمندی که در هنرمندی شان تردیدی نیست ولی همگان نیک می دانیم در این آشفته بازار چیپس و فوتبال و سیاست، موسیقی شان خریداری ندارد مگر آنکه ستاره ای آنها را همراهی کند. بر این اساس کار لطفی ارزشی دوچندان پیدا می کند. او می توانست به اتفاق یکی دو نوازنده کم و بیش مطرح، بار دیگر به صحنه برود و به اصطلاح همه پول ها را به جیب خود بریزد. اما الان کاری می کند که در فرهنگ عمومی بیشتر به فداکاری می ماند تا چیز دیگر. لطفی با این کار خود به جوانان آموزش دیده امید می دهد که می توانند مشعل موسیقی فرهنگی این دیار را با همراهی و پشتیبانی ستون های موسیقی ایرانی به دست گیرند. فراموش نکنیم برخی از همکاران وی ظرفیتی حتی بیشتر از لطفی برای چنین کاری داشتند و چنین نکردند!  

 

 

 

لغزش ها و آسیب ها

هیچ فردی از بنی آدم بی اشتباه نیست و هر چه دامنه فعالیت هم بیشتر باشد، به همان نسبت امکان و احتمال اشتباه بالا می رود. به همین دلیل مدیریت فرودگاه کوچک شهرکرد که هفته ای فقط سه پرواز به تهران دارد، نمی تواند از نظر نبود سانحه هوایی به فرودگاه پر ترافیک فرانکفورت که هر دقیقه یک فروند هواپیما در آن نشست یا برخاست می کند، فخر بفروشد. پس هنرمندان کم اشتباه در واقع افراد کم کاری هم به حساب می آیند. اما با این وجود، افزایش فعالیت یک هنرمند هیچ گاه توجیهی برای اشتباهات هنری و حتی خصوصی وی نمی شود. لطفی موسیقیدان با ارزشی است که در وجوه محتلف هنری اش کمتر شخصی تردید می کند. با این وجود لغزش ها و آسیب هایی نیز در کارنامه هنری، رفتاری و گفتاری اش مشاهده می شوند که به هر حال قابل دفاع نیستند. حمله تند او به کلنل علی نقی وزیری در نخستین کتاب سال شیدا چنان بود که گویا وزیری کمر به قتل موسیقی این دیار بسته بود. در حالیکه آن زنده یاد خود نیز زیر فشار مخالفان موسیقی سنتی زمان اش ناچار شده بود تا حد ممکن موسیقی فرهنگی این سرزمین را با رنگ و لعابی به اصطلاح علمی ارائه دهد تا امثال مین باشیان که در دستگاه قدرت هم صاحب نفوذ بودند، کمتر مزاحمت ایجاد کنند. لطفی در مقاله ای تحت عنوان "لغزش از کجا آغاز شد" کلنل وزیری را متهم ردیف اول این جریان قلمداد می کند.

بحث کمانچه و کمانچه نوازی محمد رضا لطفی نیز که با انتشار اثر "خموشانه" و یادداشت داخل جلد آن همراه بود، از اساس بحثی انحرافی و بی ثمر بود. اصولاً در هنر درست و غلطی وجود ندارد. گذر زمان با بی رحمی تمام آنچه را  نیک تشخیص دهد، نگه می دارد و هر آنچه کم مایه باشد، خود به خود کنار می رود. بنابراین هیچ نیازی نبود جناب لطفی غم کمانچه نوازی این سرزمین را بر نوشته ای کوتاه جاری سازند و دوستان و همکاران را مکدر نمایند. می توانستند به جای نیم ساعت، دو ساعت تمام کمانچه نوازی منتشر کنند و آن نوشته را به همراه اش انتشار ندهند. گر چه در این خبط فرهنگی و هنری، من همکاران مطبوعاتی خودم را هم شریک می دانم که با انتشار و آب و تاب دادن آن نوشته کوتاه، التهاب بیهوده ای در بین هنرمندان موسیقی ایجاد کردند.

 

محمد رضا لطفی

 

کنسرت تیر ماه ۱۳۸۶ نیاوران که با موج شدیدی از انتقادات هنری و غیر هنری همراه بود، یک حاشیه ظریف هم داشت و آن رویکرد آگاهانه و یا ناآگاهانه لطفی به جریان صوفی گری بود. انداختن تسبیح به گردن، پوشیدن لباس هایی خاص و گفتن "علی علی" به همراه دف نوازی، سال هاست که در این سرزمین نمادی از جریان تصوف یا نوعی قشری گری مذهبی محسوب می شود. شاید نتوان گفت چنین رویکردی یک اشتباه است ولی بدون تردید آسیب جبران ناپذیری خواهد بود. اگر هنرمندی ادعا می کند که به هیچ حزب و باند و فرقه سیاسی و مذهبی و غیره و ذالک ارادتی ندارد، بهتر است حتی از نزدیک شدن به چنین فضاهایی دوری کند. چون قطعاً سودی برای موسیقی و فرهنگ این سرزمین ندارد. به ویژه آنکه در چند دهه اخیر هر گونه توسل به مذهب و اموری از این قبیل با سوء استفاده های فراوان همراه بوده و از این نظر ممکن است موج بدبینی ایجاد کند.

بازگشت لطفی به ایران با انبوه گفت و گوهای رسانه ای همراه بود که روزنامه نگاران برای تهیه خبر و مطلب از ایشان، مسابقه کم نظیری در پیش گرفتند. به همین دلیل در این گفت و شنیدها، بی انصافی هایی نیز مشاهده شد که هر هنرمند زحمت کشیده ای را خود به خود می رنجاند. نادیده انگاشتن 25 سال تلاش همکاران در غیاب وی یک بی انصافی بود. ایشان فراموش کردند که موسیقی ارکسترال این سرزمین با "نی نوا"ی علیزاده و "سربداران" فخرالدینی یک جهش قابل ملاحظه را پیمود. موسیقی بومی مناطق مختلف چه در عرصه های پژوهش و چه بازآفرینی به همت افرادی چون محمد رضا درویشی، علی اکبر شکارچی، عطا جنگوک و حمید رضا اردلان تجربه های ارزشمندی را کسب کرد. موسیقی دستگاهی و به اصطلاح سنتی نیز با هنرنمایی و پایمردی فرامرز پایور، پرویز مشکاتیان، حسین علیزاده، محمد علی کیانی نژاد و  حمید متبسم جلوه گری کرد. محمد رضا شجریان زیباترین آوازهای عمرش را در غیاب جناب لطفی سر داد. تأثیر خانواده کامکارها نیز که برای هر علاقه مندی مصداق چه حاجت به بیان است.

در حوزه آموزش به واقع انقلابی رخ داد. حسین علیزاده می گوید یک لشکر نوازنده تربیت کردیم و به تعبیر علی اکبر شکارچی سیلی به راه افتاد. روزگاری همین آقای لطفی برای یافتن و یا تربیت یک نوازنده کمانچه تلاش های فراوانی می کردند و افتخارشان این است که ویولونیست های رادیویی را به کمانچه کش تبدیل کردند. اما امروزه فقط همین ساز کم طرفدار دیروز، بیش از ده هزار نوازنده جوان در سراسر کشور دارد. تنبک نوازی ایران رشد خیره کننده ای را داشت و سازهای مهجوری چون عود، رباب و قانون که بیشتر با عکس شناخته می شدند، اینک به همت نوازندگان جوان صدا هم می دهند. صدای دف با آنچه که سی و چند سال پیش در جشن هنر شیراز به گوش آقای لطفی می رسید، زمین تا آسمان فرق کرده است. شاید بهتر این بود استاد عاشق و امیدوار موسیقی ایران در بدو ورود به میهن عزیز، تحقیق بیشتری می کردند و یا پاسخ پرسش های بی امان اصحاب رسانه را با لبخندی زیبا آذین می بستند! اگر چنین می شد، نوشته من هم 900 کلمه کمتر می بود و البته خواندنی تر!!!

 

* من کنسرت را ندیدم و این قضاوت بر اساس اجرای ضبط شده در فیلم همان کنسرت می باشد.  اثر مزبور توسط موسسه آوای شیدا منتشر شده است.

منبع: موسیقی ما


نوشته شده توسط سیاوش در شنبه 21 اردیبهشت 1387 و ساعت 05:05 ق.ظ
نوشته های پیشین
+ تدریس موسیقی+ تدریس موسیقی+ تدریس موسیقی+ تدریس موسیقی+ کنسرت مشترک حسین علیزاده و شهرام ناظری مردادماه سال جاری در تهران برگزار می‌شود+ بر شانه‌های تو+ آلبوم غروب با 'كوچ عاشقان' منتشر شد + کنسرت گروه "مهتاب رو" برگزار می شود+ فروش اینترنتی وحضوری بلیت كنسرت کیهان کلهر آغاز شد + مسعود شعاری آلبوم غروب را منتشر می‌كند+ پرویز مشکاتیان درگذشت+ اطلاعیه در مورد انتشار سرود آزادی+ اى خشمِ به جان تاخته، توفانِ شرر شو+ ممانعت اکید استاد شجریان از پخش صدای ایشان در صدا و سیما+ روزی ما دوباره كبوترهایمان را پیدا خواهیم كرد

صفحات: